Ανασύρθηκε από τον βυθό η είσοδος του Φάρου της Αλεξάνδρειας - Επιχείρηση αναβιώνει το χαμένο θαύμα

Τριάντα χρόνια μετά την ανακάλυψη των υποθαλάσσιων καταλοίπων του Φάρου της Αλεξάνδρειας, ενός από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, από τον αρχαιολόγο Ζαν-Υβ Εμπερέρ του Κέντρου Αλεξανδρινών Μελετών (CEAlex) το 1995, μια νέα, εντυπωσιακή αποστολή βρίσκεται σε εξέλιξη.

Υπό την επιστημονική εποπτεία της αρχαιολόγου και αρχιτέκτονα Ιζαμπέλ Ερί από το Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS), η ερευνητική ομάδα ανέλκυσε με επιτυχία 22 από τους μεγαλύτερους λίθινους όγκους του φάρου. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται μνημειακά ανώφλια και παραστάδες βάρους 70 έως 80 τόνων, το κατώφλι της εισόδου, μεγάλες πλάκες θεμελίωσης, αλλά και τμήματα ενός μέχρι πρότινος άγνωστου μνημείου: ενός πυλώνα με αιγυπτιακού τύπου θύρα, κατασκευασμένου κατά την ελληνιστική περίοδο.

Στόχος αυτής της εξαιρετικής και θεαματικής επιχείρησης είναι η μελέτη και η ψηφιακή σάρωση των αρχιτεκτονικών αυτών στοιχείων, τα οποία θα προστεθούν σε μια συλλογή άνω των 100 λίθων που έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί υποβρυχίως την τελευταία δεκαετία. Μετά την επεξεργασία μέσω φωτογραμμετρίας, τα σαρωμένα τμήματα θα παραδοθούν σε εθελοντές μηχανικούς του Ιδρύματος Dassault Systèmes. Όπως κομμάτια ενός τεράστιου αρχαιολογικού παζλ, κάθε λίθος θα αναλυθεί και θα τοποθετηθεί εκ νέου σε εικονικό περιβάλλον, αναφέρει το lafondation3ds.org.

Χρησιμοποιώντας επιστημονικές προσομοιώσεις και εικονικούς κόσμους, οι μηχανικοί θα δοκιμάσουν διαφορετικές υποθέσεις για την κατασκευή και την κατάρρευση του φάρου, δημιουργώντας ένα «ψηφιακό δίδυμο» του χαμένου θαύματος. Το εικονικό αυτό μοντέλο θα αναβιώσει το μεγαλείο του μνημείου, επιτρέποντας στους επισκέπτες να το εξερευνήσουν σαν να βρίσκονται εκεί.

Το πρόγραμμα «PHAROS» και η ανασκαφή

Το CNRS – και συγκεκριμένα η μόνιμη μονάδα του στην Αίγυπτο, το Κέντρο Αλεξανδρινών Μελετών – διεξάγει την ανασκαφή του φάρου υπό την αιγίδα του Υπουργείου Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου. Το Ίδρυμα Dassault Systèmes στηρίζει το εγχείρημα τα τελευταία τρία χρόνια.

Χρηματοδοτούμενο από το Ίδρυμα Dassault Systèmes και με επικεφαλής την Ιζαμπέλ Ερί (CNRS - UMR 8167, Orient & Méditerranée), το πρόγραμμα PHAROS φέρνει κοντά ιστορικούς, νομισματολόγους, αρχαιολόγους και αρχιτέκτονες, με στόχο τη συλλογή αρχαίων απεικονίσεων και περιγραφών του φάρου από τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. έως την καταστροφή του στις αρχές του 15ου αιώνα μ.Χ.

Η έρευνα αυτή καλύπτει τα κενά που αφήνουν τα αποσπασματικά αρχαιολογικά ευρήματα, καθώς ο φάρος λεηλατήθηκε για οικοδομικά υλικά μετά τη διακοπή της λειτουργίας του το 1303, έως και την ανέγερση του Φρουρίου Καϊτμπάι το 1477.

Τα νέα ευρήματα εμπλουτίζουν τα δεδομένα της ψηφιακής ανακατασκευής και ρίχνουν φως στη μοναδική αρχιτεκτονική του μνημείου – στοιχείο κρίσιμο, καθώς κανένας μεγάλος αρχαίος φάρος δεν σώζεται σήμερα. Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας ήταν ο πρώτος του είδους του και η κατανόηση της ιστορίας του προσφέρει σημαντικές απαντήσεις για το πώς και γιατί κατέρρευσε.

Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας

Χτισμένος στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. από τον Πτολεμαίο Α', ο επιβλητικός αυτός πύργος καθοδηγούσε τους ναυτικούς που προσέγγιζαν τις επικίνδυνες ακτές της Αλεξάνδρειας. Με ύψος που έφτανε τα 100 μέτρα, ο φωτεινός του πυρσός μετέτρεψε την αιγυπτιακή πόλη σε λαμπρό κέντρο εμπορίου στη Μεσόγειο.

Σύμβολο ισχύος και τεχνολογικής υπεροχής, ο Φάρος μπορεί να θεωρηθεί ο πρώτος «ουρανοξύστης» της ανθρωπότητας. Η τεχνική αρτιότητα και η αρχιτεκτονική ιδιοφυΐα του, εκφράσεις της επιστημονικής και καλλιτεχνικής ακμής της εποχής, του επέτρεψαν να αντέξει στο χρόνο για περισσότερα από 1.600 χρόνια.